Rembrandtwoord van het jaar

Kies uw favoriete Rembrandtwoord  

 

Bedankt voor uw stem!

U heeft op '' gestemd.

Deel op  Twitter  en  Facebook  

Op 11 december maken we het mooiste Rembrandtwoord bekend.

 

Alberduurtje, draken­bloed of zwad­deren: wat is het mooiste Rembrandt­woord van het jaar?

2019 stond in het teken van Rembrandt van Rijn omdat de schilder precies 350 jaar geleden overleed. Naar aanleiding hiervan stelde het Instituut voor de Nederlandse Taal het gelegenheids­woorden­boekje Woorden voor Rembrandt samen, met zeventiende-eeuwse schilderstermen: woorden die Rembrandt ongetwijfeld allemaal kende en gebruikte.

Om het Rembrandtjaar af te sluiten kunt u tot 11 december stemmen op het mooiste Rembrandtwoord van het jaar! Samen met taalhistoricus en journalist Ewoud Sanders en kunsthistoricus en auteur Gerdien Verschoor maakten we een selectie uit het woordenboekje van tien aansprekende schilderwoorden uit Rembrandts tijd.

Het winnende woord wordt op 11 december onthuld door auteur Onno Blom in de monumentale Pieterskerk in Leiden, waar het tot en met eind januari 2020 te zien is.

Like ons op Facebook.

Uitleg bij de woorden

alberduurtje

benaming voor een mooi schilderijtje of voor een mooie kleine prent; vervolgens ook voor alles wat in zijn soort een kunststukje of een juweeltje is en in schoonheid uitstijgt boven de rest. Het woord is afgeleid van Albrecht Dürer, de naam van de Duitse schilder, tekenaar en etser (1471-1528), van wie het werk al tijdens zijn leven zeer populair en gezocht was.

blozeren

een 'blosje' aanbrengen op, een glans geven aan.

brazielverf

rode verf met als hoofdbestanddeel geraspt brazielhout, een donkerrode of bruingele hardhoutsoort, afkomstig van een in Indië groeiende boom, waarvan de Latijnse naam al in de middeleeuwen brasilium luidde. De houtsoortnaam heeft in oorsprong niets met Brazilië te maken: het is integendeel Brazilië dat zijn naam te danken heeft aan deze hardhoutvariant.

dozijnwerker

kunstenaar of ambachtsman die slechts middelmatig werk aflevert. Ook: ambachtsman die seriewerk produceert.

drakenbloed

donkerrode harssoort afkomstig van de drakenbloedboom (Dracaena draco), o.a. veel gebruikt als kleurstof.

grauwtje

kleine schildering, uitgevoerd in verschillende tinten grijs; grisaille.

schildpadden

een lijst of ander houtwerk op een zodanige wijze met donkere lak bewerken, dat daarop het patroon van een schildpaddenschild ontstaat.

tronie

gelaat zoals weergegeven op een schilderstuk, tekening enz.. Vervolgens ook: geschilderde, getekende afbeelding; portret.

vispenseel

verfkwast gemaakt van het haar van de bunzing (fis, visse).

zwadderen

op luchtige, losse wijze schilderen.

De favoriete woorden van:

Ewoud Sanders, taalhistoricus en journalist

"Alberduurtje is een zogenoemd eponiem, een woord dat is afgeleid van een eigennaam. Ooit schreef ik een eponiemenwoordenboek en sindsdien heb ik een zwak voor dergelijke woorden."

"Als wij blozen is er iets bijzonders aan de hand. Wij schamen ons, voelen ons betrapt, of we blozen van genoegen of gezondheid. Schilders moesten kiezen welke emotie zij in een gezicht met een extra blosje wilden aanbrengen. Dat maakt het woord blozeren voor mij onweerstaanbaar."

Gerdien Verschoor, kunsthistoricus en auteur van Het Meisje en de Geleerde. Kroniek van twee verloren gewaande Rembrandts

"Bij iedere lezing word ik gered door het woord tronie als ik uit moet leggen dat het "Meisje" en de "Geleerde" geen portretten zijn. Het is jammer dat we inmiddels vaak een pejoratieve betekenis geven aan het woord "tronie", want dat is toch niet het gevoel dat je krijgt als je naar het "Meisje" en de "Geleerde" kijkt."

"Zwadderen is mijn absolute lievelingswoord uit de lijst, het klinkt precies zoals zijn betekenis: op luchtige, losse wijze schilderen. Rembrandt heeft heel wat afgezwadderd, ook in het "Meisje" en in de "Geleerde". Als ik het woord eerder had leren kennen, dan had ik het zeker in mijn boek gebruikt.

Dirk Geirnaert, INT-taalkundige en auteur schilderwoordenboekje

"Dozijnwerker vind ik mooi, omdat het met en zonder een negatieve connotatie gebruikt wordt: je kon er zowel een middelmatige knoeier mee aanduiden als een vakkundig ambachtsman van seriewerk."

Roland de Bonth, INT-taalkundige en auteur schilderwoordenboekje

"Drakenbloed is een van mijn favoriete schilderstermen. In de 17e eeuw maakte men verf uit verschillende grondstoffen – planten, stenen, insecten – maar dat er bij de bereiding zelfs bloed van fabeldieren te pas kwam, spreekt pas echt tot de verbeelding."

×